89 Yıllık Volkswagen Ameliyat Masasında, Göz Göre Göre Gelen Çöküş!

Alman otomotiv devi Volkswagen (VW), 89 yıllık tarihinde ilk kez Almanya'daki fabrikalarını kapatma noktasına getiren en büyük mali krizlerinden biriyle karşı karşıya kalarak küçülme ve yeniden yapılanma sürecine girmiştir. Şirketin piyasa değerinin son yıllarda ciddi şekilde erimesine ve yaklaşık 50 bin çalışanın işten çıkarılması ile bazı fabrikaların kapatılması bile gündem de, Asıl sebep, bu normal zorluklar değil; şirketin derinine işlemiş kronik yapısal hatalar ve yönetimsel kilitlenmelerdir.

Volkswagen'in yaşadığı bu büyük mali krizi İsrail'ile yapılan anlaşmalara bağlayanlar ülkemizde çok olsa da asıl neden bu değil, evet buda bir neden ama başka gerekçelerde var. Volkswagen İsrail'e destek verdiği için çöküşe geçmemiş, aksine çöküşe geçtiği ve fabrikalarını kapatmak zorunda kaldığı için İsrail savunma sanayisiyle ortaklık kurarak hayatta kalmaya çalışmıştır.

Çünkü Otomobil satışları çakılan ve üretim fazlası oluşan Volkswagen, kapatmayı planladığı Almanya'daki Osnabrück fabrikasını kurtarabilmek için alternatif yollar aramaya başladı. Şirket, sivil araç üretiminden kâr edemeyince İsrail devletine ait savunma şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile masaya oturdu. Bu ortaklık kapsamında, kapanacak olan fabrikada İsrail'in Demir Kubbe (Iron Dome) hava savunma sistemi için füze fırlatma rampaları, nakliye kamyonları ve jeneratör parçaları üretilmesi planlandı.

Volkswagen'in bu hamlesi işleri düzeltmek yerine şirketi daha büyük bir yönetim krizinin ortasına itti: 

Katar Engeli: Volkswagen'in en büyük üçüncü hissedarı olan ve yönetimde %17 oy hakkı bulunan Katar Yatırım Otoritesi (QIA), İsrail ordusuna parça üretilmesi planına şiddetle karşı çıkarak projeyi veto etti. Bu durum yönetim kurulunu kilitledi. 

Halk ve Sendika Protestoları: Almanya'daki yerel halk, barış aktivistleri ve işçi sendikaları, Gazze'deki savaş suçları iddiaları ve insan hakları ihlalleri nedeniyle "Bir otomobil devi İsrail ordusu için üretim yapamaz" diyerek sokaklara döküldü ve fabrikaları protesto etti.

Özetle; İsrail ile girilen bu askeri iş birliği ilişkisi Volkswagen'in çöküşünün bir sebebi değil, çöküşten kurtulmak için çaresizce atılmış askeri ve siyasi bir adımdır. Ancak bu hamle küresel boykot çağrılarını tetiklemiş, Katar gibi dev ortaklarla kriz yaşanmasına neden olmuş ve şirketin itibarını daha da zedelemiştir.

Kendi yazılımını üretemeyen VW, havlu atarak ABD'li elektrikli araç girişimi Rivian ile milyarlarca dolarlık dev bir ortaklığa gitti. ''Bu, geleceğin dijital araçları için bizce doğru ve vizyoner bir adımdır.'' Şirket maliyetleri kısmak adına 130'dan fazla olan model sayısını yarıya indirmeyi ve kârlılığı düşük olan 76 yıllık SEAT markasının otomobil üretimini 2029 yılı sonunda sonlandırarak yatırımları daha kârlı olan elektrikli CUPRA modellerine kaydırmayı planlamaktadır.

Şirket içinde kriz büyüyünce, Volkswagen'in ortağı olan Aşağı Saksonya Eyalet Yönetimi, Katar'ın vetosunu aşmak ve fabrikadaki binlerce istihdamı korumak adına yaklaşık 200 milyon avroluk kamu fonuyla projeyi bizzat devralmak ve askeri üretimi eyalet çatısı altında canlandırmak için devreye girdi. 

         Yaşanan kriz, şirketin sadece ekonomik değil, jeopolitik bir sıkışmışlık içinde olduğunu da gözler önüne seriyor.

Yazılım Yetersizliği (CARIAD Fiyaskosu):

 Şirket, yeni nesil araçları "tekerlekli birer akıllı telefona" dönüştürmeyi başaramadı. Yaşanan yazılım krizleri araç teslimatlarını geciktirdi ve teknoloji odaklı tüketicileri markadan soğuttu. Ucuz Rus gazının kesilmesiyle Almanya'daki üretim maliyetleri fırladı. Geçmişteki 35 milyar avroluk emisyon skandalının (Dieselgate) borç yükü de eklenince, eski üretim modeli tamamen çöktü.

Çinli Üreticilerin Yoğun Rekabeti: Volkswagen'in en önemli kâr kaynağı olan Çin pazarında yerel elektrikli araç (EV) üreticileri (BYD vb.) çok daha düşük maliyetli ve teknolojik olarak rekabetçi modeller sunmaktadır. Bu durum, VW'nin Çin pazarında yüzde 20'den fazla daralmasına sebep olmuştur.

Yüksek Üretim ve Enerji Maliyetleri: Özellikle Avrupa ve Almanya genelinde artan enerji fiyatları, iş gücü maliyetleri ve yüksek üretim giderleri şirketin küresel rekabet gücünü zayıflatmıştır.

Elektrikli Araçlara Geçiş Sancısı ve Talep Kaybı: Avrupa'da elektrikli araçlara olan talebin genel olarak yavaşlaması ve beklentilerin altında kalması, şirketin bu alana yaptığı milyarlarca avroluk yatırımların geri dönüşünü geciktirmiştir.

Analiz

Volkswagen’i bugün Almanya’daki fabrikalarını kapatma noktasına getiren şey geçici pazar dalgalanmaları değil, yıllardır biriken kronik yapısal hatalardır, Volkswagen şu an acı verici ama geç kalınmış bir ameliyat masasındadır. Yaşanan çöküş, köhneleşmiş bir sistemin sonudur.