AGESA’yı Tarihe Gömen Yazılım Coreboot ve openSIL Dönemi Başlıyor.

Alpay Yazar

📅 08.08.2026 11:08 👁 65 görüntülenme

Teknoloji Bilişim

Google'da tercih edilen kaynak olarak As Bilişim ekleyin

Açık kaynaklı yazılım geliştiricisi 3mdeb, modern AMD AM5 masaüstü platformu için dünyanın ilk açık kaynaklı bellenim (firmware) paketini resmi olarak yayınlayarak MSI PRO B850-P WIFI anakartı üzerindeki Zen 4 mimarili Phoenix APU'larına (Ryzen 8000 serisi) Coreboot ve AMD openSIL desteğini getirdi. Dasharo v0.9.0 sürüm numarasıyla piyasaya sürülen bu özel yazılım mimarisi, AMD'nin geleneksel ve kapalı kaynaklı AGESA mikro kod mekanizmasını tamamen baypas ederek donanım dünyasında tarihi bir dönüm noktasını temsil ediyor.

AGESA Dönemi Kapanıyor: Teknik Altyapı ve openSIL Nedir?

Yıllardır AMD sistemlerin kalbinde yer alan AGESA (AMD Generic Encapsulated Software Architecture), anakart üreticilerinin değiştiremediği kapalı kaynaklı ve opak bir yapıya sahipti. Ortaya çıkan açık kodlu yeni ekosistem ise üç ana sütundan oluşuyor:

Coreboot: Standart, yavaş ve hantal tescilli UEFI arayüzlerinin yerine geçerek sistemin ışık hızında önyükleme (boot) yapmasını sağlayan hafif, açık kaynaklı yazılım iskeleti.
AMD openSIL (Open Silicon Initialization): AMD'nin gelecekte (Zen 6 mimarisiyle) kalıcı olarak geçmeyi planladığı, işlemciyi ve yonga setini güvenli, şeffaf ve denetlenebilir kodlarla başlatan yeni nesil silikon başlatma teknolojisi.
EDK II UEFI Payload: Coreboot üzerinde çalışarak modern işletim sistemlerinin donanımı tanımasını sağlayan açık kaynaklı ara katman.

Verilerle Dasharo v0.9.0: Ne Kadar Açık?

Polonya merkezli 3mdeb mühendislerinin yayınladığı teknik rapora göre, MSI'ın orijinal kapalı kaynaklı fabrikasyon BIOS'u (E7E56AMSI.2A92) ile Dasharo v0.9.0 karşılaştırıldığında çarpıcı sonuçlar elde edildi:

%79.1 Kod Azalması: Yeni yazılım, anakartın tescilli ve gizli tutulan kapalı kaynaklı kod miktarını tam %79.1 oranında azalttı.
Kara Kutular Hâlâ Var: Sistemin tamamen %100 açık kaynaklı olmamasının sebebi, AMD'nin güvenlik çekirdeği olan AMD PSP (Platform Security Processor) gibi bazı donanım seviyesindeki bileşenlerin henüz dışarıya açılmamış olmasıdır.
Gelişmiş Donanım Raporlaması: Yeni kod mimarisi, MSI'ın fiziksel "EZ Debug LED" hata bildirim sistemini, ACPI termal sıcaklık bölgelerini ve SMBIOS bellek durum raporlamalarını başarıyla çalıştırabiliyor.

Uyumluluk Tablosu ve İşletim Sistemleri

Geliştirici ekip, bu yeni altyapıyı sadece Linux meraklıları için değil, ana akım kullanıcılar için de optimize etti. Yapılan testlerde Ubuntu 26.04 LTS ve Windows 11 (25H2) işletim sistemlerinin hiçbir yamaya ihtiyaç duymadan, yerel olarak çalıştığı doğrulandı.

Donanım Kategorisi	Destek Durumu / Detaylar
Desteklenen Anakart	Sadece MSI PRO B850-P WIFI (AM5 Soket).
Desteklenen İşlemciler	Yalnızca Zen 4 "Phoenix" (Ryzen 8000G Serisi) APU'lar.
Desteklenmeyen İşlemciler	Ryzen 7000 (Raphael) ve Ryzen 9000 (Granite Ridge) modelleri henüz başlatılamıyor.
Güvenlik Protokolleri	UEFI Secure Boot, fTPM ve TCG-OPAL sürücü şifrelemeleri aktif.

Mevcut Sürümün "Keskin Kenarları" ve Sınırlılıkları

Proje teknoloji dünyasında büyük heyecan yaratsa da, henüz ticari bir "tak-çalıştır" BIOS alternatifi değil. Dasharo v0.9.0 sürümünde şu an için bazı teknik pürüzler bulunuyor.

Overclock Kısıtlaması: Coreboot portu henüz AMD'nin APCB konfigürasyon bloklarını değiştiremiyor; bu nedenle işlemci hızaşırtma ve ince RAM ayarları şu an yapılamıyor.
Güç Yönetimi: Sistem tamamen kapatıldıktan sonra önceki güç durumunu (AC Power State) hatırlamakta kararsızlık yaşayabiliyor.
Wi-Fi Sorunu: Anakart üzerindeki dahili kablosuz ağ adaptörü zaman zaman gözden kaybolabiliyor ve geri getirmek için CMOS sıfırlaması gerekebiliyor.
Erişim Modeli: Hazır derlenmiş ikili (binary) yazılım dosyaları internette doğrudan ücretsiz indirmeye sunulmuyor; 3mdeb bu yazılımı, anakartla birlikte paket olarak satılan kurumsal bir ekosistem olarak konumlandırıyor (Ancak kaynak kodları herkese açık).

Sektör İçin Neden Önemli?

Bu gelişme, x86 bilgisayar mimarisinde üreticilerin ve son kullanıcıların siber güvenlik zafiyetlerini (arka kapıları) kendi gözleriyle denetleyebileceği, tamamen şeffaf bir PC çağının kapısını aralıyor. AMD'nin resmi olarak Zen 6'da geçeceği openSIL altyapısının, topluluk tarafından şimdiden Zen 4 tabanlı bir tüketici anakartına entegre edilmesi, donanım dünyasındaki açık kaynak dönüşümünün tahmin edilenden çok daha hızlı olacağını gösteriyor.