Microsoft, Windows 11’e APX Desteğini Getiriyor.

Microsoft, Windows 11’e işlemci performansını radikal şekilde artıracak APX (Advanced Performance Extensions) Gelişmiş Performans Uzantıları desteğini getiriyor. Teknoloji dünyasında heyecan yaratan bu gelişme, Windows meraklısı Xeno tarafından Windows 11 Insider Preview Build 29695.1001 (Experimental / Future Platforms kanalı) sürümünde keşfedildi. İşletim sisteminin derinliklerinde ortaya çıkan "Daha iyi performans için Windows'un APX kullanmasına izin ver" (Let Windows use APX for better performance) seçeneği, x86-64 mimarisinde yıllardır yapılan en büyük dönüşümün kapıda olduğunu gösteriyor.

İşte dünya genelinde yankı uyandıran bu yeni teknolojinin teknik detayları, vadettiği performans verileri ve donanım dünyasındaki yansımaları:

x86 Mimarisinde Devrim: APX Nedir?

Intel tarafından ilk olarak 2023 yılında duyurulan Advanced Performance Extensions (APX), (Gelişmiş Performans Uzantıları) daha sonra programa AMD'ninde katılmasıyla ortaklaşa geliştirilen yeni nesil bir x86 komut seti genişletme standardıdır. Temel prensibi oldukça basittir: x86 komut setinin daha fazla kayıt defterine (Registers) erişmesine izin vermek - APX Hakkında  Detayları bu haberimizde okuyabilirsiniz. 

Teknolojinin en büyük ve en kritik yeniliği, işlemci üzerinde yer alan Genel Amaçlı Kayıtçıların (General-Purpose Registers - GPR) sayısını 16'dan 32'ye çıkarmasıdır. İşlemciler, anlık olarak işledikleri verileri çok hızlı olan bu dahili kayıtçılarda tutarlar. Kayıtçı sayısı yetersiz kaldığında ise veriler daha yavaş olan RAM (ana bellek) birimine taşınır. APX, bu alanı iki katına çıkararak işlemcinin RAM’e gitme ihtiyacını minimuma indirmeyi ve veri trafiğini doğrudan işlemci çekirdeğinde çözmeyi hedefler. 

Teknik Veriler ve Simülasyon Sonuçları

Intel mühendislerinin paylaştığı ve endüstri standardı kabul edilen SPEC CPU 2017 Integer test simülasyonlarına göre, APX mimarisi için optimize edilerek derlenmiş kodlar şu avantajları sağlıyor: 

• Bellek Okuma (Load) İşlemleri: %10 azalıyor.

• Bellek Yazma (Store) İşlemleri: %20’den fazla azalıyor.

• Toplam Komut Sayısı (Instruction Count): Yaklaşkil %10 oranında düşüyor.

APX ayrıca Üç Operandlı (3-operand) komut setini ve Yeni Veri Hedefi (NDD) kayıtçısını sisteme dahil ediyor. Bu sayede eski mimarilerde iki girdiyi işlemek için gereken fazladan MOV (veri taşıma) komutları ortadan kalkıyor. Ek olarak getirilen gelişmiş koşullu yükleme/yazma özellikleri, işlemcilerin en büyük performans düşmanlarından biri olan "yanlış dallanma tahmini" (branch misprediction) cezalarını engelliyor.

Yeni Donanım Şart: Mevcut Bilgisayarlar Hızlanacak mı?

Hayır. APX desteği tamamen donanımsal bir mimari gerektiriyor. İşletim sistemine bir güncelleme gelmesi, mevcut Intel Core (Alder Lake'ten en güncel Panther Lake'e kadar) veya mevcut AMD Ryzen işlemcili bilgisayarlarınızın doğrudan hızlanacağı anlamına gelmiyor. Bu özelliğin aktif olabilmesi için işlemcinin silikon seviyesinde bu uzantıya sahip olması şart. 

Gelecekte hangi işlemciler destekleyecek?

• Intel: Tüketici tarafında bu teknolojiyi destekleyen ilk aile Intel'in yeni nesil "Nova Lake" işlemcileri olacak. Sunucu tarafında ise Diamond Rapids mimarisi APX ile donatılacak. Nova Lake ile birlikte gelmesi beklenen AVX10.2 vektör hızlandırma mimarisi de APX ile tam bir uyum içinde çalışacak. 

• AMD: x86 Ekosistemi Danışma Grubu bünyesinde Intel ile ortak çalışan AMD'nin, APX desteğini Zen 7 mimarisiyle birlikte ürün ailelerine entegre etmesi bekleniyor. (Zen 6 mimarisinde henüz kesinleşmiş bir veri bulunmuyor)

Yazılım Dünyasını Ne Bekliyor?

Windows 11'e bu desteğin eklenmesi harika bir altyapı adımı olsa da sürecin tamamlanması zaman alacak. İşletim sistemi APX'i desteklese bile, kullandığınız uygulamaların (oyunlar, kurgu programları, tarayıcılar) performans artışı yakalayabilmesi için geliştiriciler tarafından APX komut setiyle yeniden derlenmesi gerekiyor. Intel, kod tabanına dokunmadan sadece derleyici (compiler) optimizasyonuyla bunun yapılabileceğini belirtse de endüstrideki bu geçişlerin küresel ölçekte birkaç yıl alabileceği öngörülüyor. 

Sonuç Olarak: 

Microsoft’un bu özelliği şimdiden test etmesi, muhtemelen 2027 sonunda çıkması planlanan Windows 11 27H2 veya gelecekteki majör Windows güncellemeleri için çok erkenden atılmış stratejik bir temel hazırlığı. Windows 10 desteğinin sona erme sürecinin yaklaşması ve yapay zeka odaklı Copilot+ PC'lerin (NPU) henüz beklenen küresel satış patlamasını yaratamaması göz önüne alındığında, Microsoft ve Intel'in gelecekte "saf donanımsal performans artışı" kartını oynayarak kullanıcıları yeni nesil bilgisayarlar almaya teşvik edeceği tahmin ediliyor.

Kaynak: https://www.neowin.net/news/windows-11-64-bit-performance-boost-coming-soon-thanks-to-intel--microsoft/