Kamu Personeline Sosyal Medyada İçerik Üreticiliği Yasaklandı!

Kamu çalışanlarının dijital mecralarda içerik üretmesi ve bu faaliyetlerden ek gelir elde etmesi, Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan resmi görüş yazısıyla birlikte kesin olarak yasaklandı. Son yıllarda YouTube, TikTok, kişisel bloglar ve mobil uygulamalar üzerinden gelir sağlayan memur sayısının hızla artması, konunun hukuki olarak mercek altına alınmasına neden olmuştu. 

Kamu Kurumlarına gönderilen İlgi yazı ekinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün, devlet memurlarının içerik üreticiliği, uygulama geliştiriciliği ve YouTube gibi platformlarda gerçekleştirdikleri faaliyetlerden elde ettikleri gelirin, 657 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde yer alan yasaklar dahilinde değerlendirileceği, kamu kurumlarındaki tüm birim personeline duyurulması için resmi yazılar gönderildi.

Kamuda çalışan işçiler etkileniyormu?

Hayır, Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan bu yeni yasak ve görüş yazısı kamuda çalışan "işçi" statüsündeki personeli kapsamıyor. Bu yasak tamamen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olan memurları, sözleşmeli personelleri (4/B) ve akademisyenleri bağlamaktadır. Kamu işçileri ile memurlar hukuken farklı kanunlara tabidir.

Dijital Dünyada Memura "Ticaret" Engeli: 

Türkiye'de milyonlarca kamu çalışanını ve dijital içerik üreticisini yakından ilgilendiren kritik bir hukuki sınır çizildi. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, devlet memurlarının YouTube, mobil uygulamalar, web siteleri ve diğer sosyal medya platformları üzerinden içerik üreterek düzenli veya sürekli gelir elde etmesini "ticari faaliyet" sayarak yasakladı. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı'na gönderilen resmi yazı uyarınca, bu kuralı ihlal eden kamu görevlileri hakkında idari soruşturma başlatılarak disiplin cezası uygulanmasının önü açıldı. 

Yasal Dayanak: 657 Sayılı Kanun’un 28. Maddesi

Sürecin fitili, kamu personeli ve akademisyenlerin dijital mecralardaki gelir getirici faaliyetlerinin yasal durumuna ilişkin YÖK'ün Cumhurbaşkanlığı'ndan görüş talep etmesiyle ateşlendi. Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın görüşü doğrultusunda hazırlanan kararda, dijital dünyadaki ek gelir arayışları doğrudan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun "Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma Yasağı" başlıklı 28. maddesine takıldı. 

Hukuki değerlendirmede, internet ortamından elde edilen reklam, sponsorluk, abonelik veya iş birliği gibi kazançların, Türk Ticaret Kanunu'na göre esnaf ya da tacir sıfatı doğurduğu vurgulandı.

Vergi Muafiyeti Olsalar Bile Kurtarmıyor

Türkiye'de içerik üreticileri için yürürlükte olan ve banka hesapları üzerinden doğrudan stopaj kesintisi sağlayan "Sosyal İçerik Üreticiliği Vergi İstisnası" (Mükerrer Madde 20/B), memurlar için geçerli bir koruma sağlamıyor. Resmi yazıda, vergi kanunlarındaki bu istisnanın sadece mali bir kolaylık olduğu, 657 sayılı Kanun'daki "ticaret yasağı" kısıtlamasını ortadan kaldırmadığı net bir dille ifade edildi.

 "Gelir Olmasa Bile Potansiyel Yetiyor"

Düzenlemenin en çok tartışılan ve dikkat çeken detaylarından biri ise kazanç şartı aranmaması oldu. Yeni hukuki yoruma göre; bir devlet memuru internet haberciliği yapmak ya da içerik paylaşmak amacıyla bir web sitesi veya YouTube kanalı açtığında, cebine hiç para girmese dahi yaptırımla karşılaşabilecek. Açılan platformun kendi içinde "gelir yaratma potansiyeline" sahip olması, memurun ticari faaliyette bulunduğu varsayımı için yeterli bir gerekçe kabul ediliyor.

Sosyal Medya Kullanımı Değil, "Ticari Üretim" Yasak

Yetkililer, bu kararın memurların kişisel sosyal medya hesaplarını kullanmalarına yönelik genel bir sansür veya yasaklama taşımadığının altını çiziyor. Kamu çalışanları sosyal medyada kişisel paylaşımlar yapmaya devam edebilecek; ancak iş profesyonel bir içerik üretimine, düzenli video yüklemeye, reklam almaya veya sponsorlu iş birliklerine döndüğü an disiplin suçu sayılacak.  

Kamuoyunda ve Sendikalarda Tepki: "Çağın Gerisinde Bir Karar"

Kararın ardından sendikalar ve bilişim hukuku uzmanlarından tepkiler gecikmedi. konuşan sendika temsilcileri, dünya genelinde dijital ekonominin, yazılımın ve içerik üretiminin en büyük değerlerden biri hâline geldiğini belirterek şu eleştirilerde bulundu:

                      "Türkiye'nin bu küresel dijital dönüşümün dışında kalması mantıklı değil. Memura tamamen 'üretme' demek yerine, kamu görevini aksatmayacak şekilde hangi sınırlar içerisinde içerik üretebileceği çağın gereklerine göre esnetilmeliydi. Ayrıca bu durum, memur maaşlarının yetersizliği nedeniyle insanların neden ek iş aramak zorunda kaldığını sorgulatıyor." 

Kamu çalışanlarının internet tabanlı ek gelir kapılarını tamamen kapatan bu kararın ardından, dijital platformlarda aktif olan öğretmen, mühendis, doktor ve akademisyen gibi binlerce kamu personelinin hesaplarını askıya almaya veya kapatmaya başladığı belirtiliyor. Önümüzdeki günlerde sendikaların bu genel görüşe karşı bir mevzuat değişikliği davası açıp açmayacağı ise merak konusu.