"Oyunuma Dokunma" Eylem Planı Resmen Yürürlükte

Yasa taslağına göre, Türkiye'den günlük erişimi yüksek olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcıları, kanuni yükümlülüklerini yerine getirmek için Türkiye'de temsilci bulundurmak zorunda olacak.

Genelgede, dijital dünyaya ilişkin risklerin azaltılması, fırsatların artırılması ve çocukların bu ortamda güçlendirilmesine yönelik yapılacak çalışmaların etkili bir biçimde planlanması, uygulanması ve izlenmesini sağlamak üzere hazırlanan söz konusu Eylem Planının, Bakanlığın resmi internet adresinde (www.aile.gov.tr) yayımlanacağı belirtildi.

Genelgede, şunlar kaydedildi:

"'Dijital dünyada çocukları risklerden korumak ve çocukların iyi oluşunu güçlendirmek' ilkesini esas alan mezkur Eylem Planı'nın uygulanmasında kurumlar arası koordinasyon Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından sağlanacak olup izleme ve değerlendirme süreçleri, Bakanlık tarafından oluşturulan dijital izleme sistemi üzerinden yürütülecektir. Bu kapsamda, sorumluluk verilen kurum ve kuruluşlar, gerçekleştirdikleri faaliyetlere ilişkin bilgileri Bakanlıkça belirlenen usule uygun şekilde izleme sistemine aktaracaklardır."

Bakanlık tarafından hazırlanacak yıllık izleme raporunun, Cumhurbaşkanlığına sunulacağı ve Bakanlığın resmi internet adresinde yayımlanacağı bildirilen genelgede, "Bu itibarla tüm kurum ve kuruluşların Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı (2026-2030) kapsamında üzerine düşen görev ve sorumlulukları titizlikle yerine getirmeleri hususunda gereğini rica ederim." ifadelerine yer verildi.

Çocukların dijital ortamda daha güvenli, bilinçli ve güçlü bireyler olarak yer almasını amaçlayan önemli bir düzenleme hayata geçirildi. Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik 2026–2030 Eylem Planı, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Plan, dijital becerilerin artırılmasından çevrimiçi risklerin azaltılmasına kadar birçok alanda kapsamlı hedefler içeriyor.

Yasa taslağına göre, Türkiye'den günlük erişimi yüksek olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcıları, kanuni yükümlülüklerini yerine getirmek için Türkiye'de temsilci bulundurmak zorunda olacak.

Türkiye’de sosyal medya platformlarına uygulanan “temsilci bulundurma zorunluluğu" artık Steam, Epic Games, PS Store ve Xbox Store gibi çevrimiçi oyun mağazaları için de geçerli olabilir.

Taslak yasalaşırsa 15 yaşını doldurmamış çocuklar, sosyal medya kullanamayacak.

Taslak aynı zamanda, internet üzerinden dağıtılan, oynanan veya güncellenen dijital oyunların kontrol altına alınmasına ilişkin düzenlemeler de içeriyor. Bu kapsamda yasaya "oyun sağlayıcı" ve "oyun dağıtıcı" kavramları ekleniyor.

Habere göre dijital oyunlar için kanunda "Ek Madde 5" adı altında yeni bir madde tesis edilecek. Oyunları üreten oyun sağlayıcı oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirmekle yükümlü olacak. Oyun dağıtıcı, uygun şekilde derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmak zorunda kalacak.

Para cezası ve bant daraltma yaptırımı öngörülüyor

Taslağa göre, Türkiye'den günlük erişimi yüksek olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcıları, kanuni yükümlülüklerini yerine getirmek için Türkiye'de temsilci bulundurmak zorunda olacak. Temsilci bilgileri Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) bildirilecek ve kamuya açıklanacak.

BTK, oyun ve sosyal ağ sağlayıcılarından kurumsal yapı, algoritmalar ve veri işleme mekanizmaları dahil her türlü bilgiyi talep edebilecek; şirketler bu bilgileri 5 gün içinde sunmakla yükümlü olacak. Ayrıca dijital oyunların yaş kriterlerine göre derecelendirilmesi ve kurallara uyum, BTK yönetmeliğiyle belirlenecek.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyen oyun dağıtıcılarına 1 ila 30 milyon TLpara cezası uygulanabilecek, ihlal sürerse internet bant genişliği önce yüzde 50, sonra yüzde 90'a kadar daraltılabilecek. Yani kullanıcıların bu sitelere erişmesi fiilen mümkün olmayacak.

Yükümlülük yerine getirildiğinde ise cezaların yalnızca dörtte biri tahsil edilecek ve bant daraltma sona erecek.

Taslak, sosyal ağ sağlayıcıları ve oyun dağıtıcılarına risk değerlendirmesi yapma ve bunu BTK'ya bildirme zorunluluğu getiriyor. BTK, riskli görülen hizmetler için kısmi veya tam durdurma ve hizmet sunumunun değiştirilmesi gibi tedbirler aldırabilecek.

Oyun sağlayıcıları ayrıca ebeveyn kontrolünü kolaylaştırmak için düzenlemeler yapma zorunluluğuyla karşı karşıya kalabilir.

Temsilci zorunluluğu 2020'de başlamıştı

Sosyal medya platformlarının Türkiye'de yasal temsilci bulundurma zorunluluğu, kamuoyunda "Sosyal Medya Yasası" diye bilinen 7253 sayılı Kanun ile 5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi" kanununa eklenen maddelerle 2020'de getirilmişti.

2022'de yürürlüğe giren 7418 sayılı (Dezenformasyon Yasası) ile de temsilcilerin yetkileri ve sorumlulukları artırılmıştı. Temsilcinin gerçek kişi olması durumunda Türkiye’de mukim ve Türk vatandaşı olması, tüzel kişi olması durumunda ise doğrudan Türkiye’de bir şube şeklinde yapılandırılması zorunlu kılınmıştı.

Şu anda Türkiye'de günlük erişimi yüksek olan neredeyse tüm büyük platformların temsilcisi veya yerel şirketi mevcut. Bunlar arasında Meta, Google, X, TikTok, LinkedIn ve Spotify da var. X (eski adıyla Twitter), yaptırımlara en uzun süre direnen platform olmuş, ancak reklam yasağı ve bant daraltma tehdidinin ardından Mayıs 2024'te İstanbul merkezli temsilciliğini kurarak resmi muhatap haline gelmişti.

Neden temsilci isteniyor?

Türk hükümetinin platformlara temsilci bulundurma zorunluluğu getirmesinin birçok nedeni var. Bunlardan biri de içerik kaldırma operasyonlarını kolaylaştırmak.

Eskiden mahkemeler bir içerik kaldırma kararı aldığında, bunu yurt dışındaki merkezlere ulaştırmak çok zordu. Temsilci sayesinde adli makamlar, savcılıklar ve BTK bildirimlerini, kararlarını ve cezalarını doğrudan Türkiye'deki bu yetkili ofise iletebilir hale geldi. Temsilci, hukuka aykırı olduğu tespit edilen içeriği 24 saat içinde kaldırmakla yükümlü.

Temsilcilikler, Türkiye'den gelen içerik kaldırma veya hesap kapatma taleplerine dair istatistikleri içeren raporları 6 ayda bir BTK'ya sunuyor ve yayınlıyor. Bu sayede platformun Türkiye'deki faaliyetleri şeffaf bir şekilde izlenebiliyor.

Bunun yanı sıra çocuk istismarı, terör veya dezenformasyon gibi suçlarda, şüphelilerin tespiti için adli makamların ihtiyaç duyduğu bilgilerin (IP adresi vb.) temini kolaylaşıyor. Temsilci, yargı makamlarının bilgi taleplerine yanıt vermekle sorumlu oluyor.

Yasaya göre temsilci, kişilik hakları saldırıya uğrayan veya özel hayatının gizliliği ihlal edilen bireylerin başvurularına da en geç 48 saat içinde (olumlu veya olumsuz) yanıt vermek zorunda.