Teknoloji Tarihinde Bugün - 3.Kasım

3 Kasım 1983 tarihi, internet ve bilgisayar mühendisliği dünyasında Domain Name System (DNS) mimarisinin kağıt üzerinde resmen doğduğu ve standarda bağlandığı gün olarak kabul edilir. Erken dönem internet ağlarının (ARPANET ve CSNET) büyümesini tıkayan "adresleme krizi", Kasım 1983'te Dr. Paul Mockapetris'in yayınladığı RFC 882 ve RFC 883 standart belgeleriyle resmen çözüldü ve Domain Name System (DNS - Alan Adı Sistemi) mimarisi doğdu. Güney Kaliforniya Üniversitesi Bilgi Bilimleri Enstitüsü'nde (USC/ISI) Jon Postel'in yönlendirmesiyle geliştirilen bu sistem, ağa bağlı her bilgisayara numarayla erişme zorunluluğunu bitirerek internetin küreselleşmesini sağlayan temel yazılım altyapısı oldu. 

Gece Yarısı Çöken "HOSTS.TXT" Krizi

DNS mimarisinden önce, internet üzerindeki tüm bilgisayarların (host) isimleri ve karşılık gelen sayısal IP adresleri, SRI International tarafından Kaliforniya'da tek bir merkezden yönetilen HOSTS.TXT adlı devasa bir metin dosyasında tutuluyordu. Ağa bağlı her bilgisayar, güncel listeyi her gece bu tek merkezden kendi hafızasına kopyalamak zorundaydı. İnternete bağlı bilgisayar sayısı binleri aşmaya başladığında bu merkezi dosya transferi trafiği kilitledi, isim çakışmaları kontrol edilemez hale geldi ve sistem tamamen tıkanma noktasına ulaştı.

DNS Mimarisinin Teknik Altyapısı ve Yenilikleri

Paul Mockapetris, hiyerarşik ve merkezi olmayan (dağıtık) bir veritabanı modeli geliştirerek ağın yükünü binlerce farklı sunucuya paylaştırdı. Kasım 1983 tarihli resmi teknik belgelere göre sistem şu parametrelerle kuruldu: 

• Hiyerarşik Ağaç Yapısı: En tepede kök (root) sunucuların yer aldığı, altında ise üst düzey alan adlarının (.com, .edu, .gov, .mil, .org, .net) kümelendiği ters bir ağaç yapısı tasarlandı.

• İstemci-Sunucu (Resolver/Name Server) İlişkisi: Kullanıcının tarayıcıya yazdığı kelime, "Resolver" (Çözümleyici) adı verilen yerel yazılımlar tarafından yakalanarak DNS Name Server'lara (İsim Sunucuları) sorgu olarak gönderilmeye başlandı.

• UDP tabanlı Port 53 Protokolü: Sorguların hızlı dönebilmesi amacıyla, bağlantısız ve hafif bir protokol olan UDP (User Datagram Protocol) üzerinden Port 53 kullanımı optimize edildi.

• Bölge (Zone) Yetkilendirmesi: Her kurumun kendi alt alan adlarını (subdomain) kendi yerel sunucusunda barındırmasına izin verilerek merkezi yönetim zorunluluğu ortadan kaldırıldı.

Bilişim Dünyasına Bıraktığı Miras

1983 yılındaki bu ilk kodlama ve teorik standardın ardından Unix sistemleri için geliştirilen BIND (Berkeley Internet Name Domain) yazılım paketiyle DNS, internetin değişmez tek standardı haline geldi. Bugün milyarlarca insanın web sitelerine bağlanırken, e-posta gönderirken veya bulut servislerini kullanırken farkında olmadan saniyede milyonlarca kez çalıştırdığı bu dağıtık sistem, tarihin en başarılı ölçeklenebilir yazılım mühendisliği projelerinden biri olarak kabul ediliyor.