Teknoloji Tarihinde Bugün - 9 Ağustos

9 Ağustos 1999'da yarı iletken devi AMD, işlemci dünyasında dengeleri tamamen değiştiren ve Intel'in pazar hegemonyasına en büyük darbeyi vuran efsanevi "Athlon" (K7) işlemci mimarisini resmi olarak piyasaya sürdü. Intel'in Pentium III serisine karşı doğrudan bir gövde gösterisi olarak konumlandırılan Athlon, sadece AMD'yi bir "taklitçi" olmaktan çıkarıp lider bir yenilikçi konumuna taşımakla kalmadı; aynı zamanda bilişim dünyasında ticari olarak 1 GHz (Gigahertz) hız barajına ulaşan ilk x86 işlemci unvanı için tarihi bir yarışın fitilini ateşledi.

1990'ların sonuna kadar AMD, Intel'in x86 mimarilerini geriden takip eden (K5 ve K6 serileriyle) ve genellikle "daha ucuz ama daha yavaş" bir alternatif olarak görülen bir markaydı. Ancak kod adı K7 olan Athlon mimarisiyle AMD, sıfırdan tamamen bağımsız bir tasarım geliştirdi.

Bu mimarinin arkasındaki en büyük güç, DEC (Digital Equipment Corporation) şirketinden transfer edilen ve efsanevi Alpha 21264 işlemcisini tasarlayan mühendislik ekibiydi. AMD, Intel'in veri yolu (bus) teknolojilerini kullanmak yerine, Alpha'nın yüksek hızlı EV6 veri yolu protokolünü lisansladı. Bu hamle, Athlon işlemcilerin Intel işlemcilere kıyasla çok daha yüksek bant genişliklerine ulaşmasını sağladı.

9 Ağustos 1999'da piyasaya sürülen ilk nesil Athlon işlemcilerin öne çıkan teknik parametreleri ve donanım yapısı şu şekildedir:

İlk nesil Athlon işlemciler, bugünkü gibi doğrudan anakarta oturan pinli (Socket) yapıda değil, Slot A adı verilen ve dikey bir kartuşu andıran tasarımda üretildi. Bunun temel sebebi dönemin üretim teknolojisi kısıtlamalarıydı.

İşlemcinin performansını doğrudan etkileyen 512 KB boyutundaki L2 önbellek yongaları, o dönemde işlemci çekirdeğinin (die) içerisine sığdırılamayacak kadar büyüktü. AMD, bu sorunu çözmek için işlemci çekirdeğini ve harici L2 önbellek yongalarını tek bir baskılı devre (PCB) üzerine yerleştirip plastik bir kartuş içine aldı. Bu ilk modellerde L2 önbellek, işlemci hızının yarısı oranında (örneğin 600 MHz işlemcide 300 MHz hızında) çalışıyordu. Daha sonra 180 nm (0.18 µm) üretim sürecine geçilmesiyle birlikte "Thunderbird" kod adlı çekirdeklerde L2 önbellek doğrudan çekirdeğin içine entegre edildi ve tam hızda çalışmaya başladı.

Athlon mimarisi, Intel’in amiral gemisi Pentium III’e karşı özellikle Kayan Nokta Ünitesi (FPU) performansında muazzam bir üstünlük sağladı. 3D grafik işleme ve bilimsel hesaplamalarda Athlon, Intel’i geride bırakmayı başardı.

Bu rekabet, 2000 yılının Mart ayında teknoloji tarihinin en büyük prestij savaşına dönüştü. Bilgisayar dünyasında psikolojik sınır olan 1 GHz (1000 MHz) hız barajına ilk kimin ulaşacağı tartışılıyordu. AMD, 6 Mart 2000'de Athlon 1 GHz modelini resmi olarak duyurarak, ezeli rakibi Intel'den (Pentium III 1 GHz'i birkaç gün sonra aceleyle duyurabilmişti) önce bu unvanı ele geçirdi ve yarışı kazandı.